Sıkça Sorulan Hukuki Sorular ve Cevapları
Hukuki süreçlerde en sık karşılaşılan uyuşmazlıklar, kanuni haklar, dava şartları ve süre sınırları hakkında Türk mevzuatı ve Yargıtay emsal kararları ışığında hazırlanan kapsamlı SSS rehberi.
1. Gayrimenkul & Kira Hukuku SSS
Ev sahibi TÜFE ortalamasının üzerinde kira zammı talep edebilir mi?
Hayır. 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) m. 344 uyarınca konut ve işyeri kiralarında yenilenen dönemlerde uygulanacak azami zam oranı TÜİK tarafından açıklanan 12 aylık TÜFE ortalaması ile sınırlandırılmıştır. Sözleşmede daha yüksek bir oran kararlaştırılsa dahi yasal tavan aşılamaz. Anlık zam miktarını hesaplamak için Kira Artış Oranı Hesaplama Aracı sayfamızı kullanabilirsiniz.
Kira tespit davası açmak için 5 yıl kuralı nedir?
TBK m. 344/3 uyarınca 5 yılını dolduran kira sözleşmelerinde taraflar TÜFE oranıyla bağlı kalmaksızın emsal rayiç bedellere göre kira tespit davası açabilir. Mahkeme hakimi emsal kira sözleşmelerini, hakkaniyet indirimini ve emlak endeksini dikkate alarak yeni kira bedelini belirler.
Kirasını ödemeyen kiracı nasıl tahliye edilir?
Kirasını muaccel olmasına rağmen ödemeyen kiracıya karşı iki ayrı yoldan gidilebilir: 1) İİK m. 269 uyarınca örnek no 13 ödeme emri ile ilamsız tahliye takibi başlatılıp 30 günlük borç ödeme süresi verilir; ödenmezse icra mahkemesinden tahliye kararı alınır. 2) Bir kira yılı içinde iki haklı ihtar çekilerek kira sözleşmesinin bitiminde sulh hukuk mahkemesinde tahliye davası açılır.
Tahliye taahhüdüne dayalı evden çıkarma süreci nasıl işler?
Kiracının kira sözleşmesinin imzasından sonraki bir tarihte serbest iradesiyle imzaladığı tahliye taahhüdünde belirtilen tarihten itibaren 1 ay içinde icra takibi veya tahliye davası açılmalıdır. Tahliye taahhüdünün kira sözleşmesiyle aynı gün imzalanması halinde taahhüt hukuken geçersiz sayılır. Detaylı Yargıtay kararları için Tahliye Davası Sürecinde Geç Tahliye Yargıtay Kararı incelememize göz atabilirsiniz.
Ortaklığın giderilmesi (İzale-i Şüyu) davası ne kadar sürer ve satış nasıl yapılır?
Miras kalan veya hissedarlı taşınmazlarda paydaşların rızaen paylaşamaması durumunda açılan izale-i şüyu davası mahkeme iş yüküne ve kıymet takdiri itirazlarına bağlı olarak ortalama 1,5 - 2,5 yıl sürer. Mahkemece verilen satış kararı sonrası taşınmaz icra dairesi aracılığıyla halka açık ihale ile satılarak bedel paydaşlara hisseleri oranında dağıtılır.
2. İş Hukuku & İşçi Hakları SSS
İşçi kendi isteğiyle istifa ederse kıdem tazminatı alabilir mi?
Kural olarak istifa eden işçi kıdem tazminatı alamaz. Ancak mobbing, fazla mesainin ödenmemesi, maaşın eksik veya geç yatması, SGK primlerinin gerçek ücretten bildirilmemesi veya doktor raporuna rağmen ağır işte çalıştırılma gibi İş Kanunu m. 24 uyarınca 'haklı nedenle fesih' hallerinde işçi istifa etse dahi kıdem tazminatına hak kazanır. Detaylı bilgi için Kıdem ve İhbar Tazminatı Hesaplama Rehberi sayfamızı inceleyebilirsiniz.
İşe iade davası açma süresi ve şartları nelerdir?
En az 6 aylık kıdemi olan ve 30 veya daha fazla işçi çalıştıran işyerlerinde haksız feshedilen işçi, fesih bildiriminden itibaren 1 ay içinde zorunlu arabuluculuk bürosuna başvurmalıdır. Arabulucuda anlaşma sağlanamazsa son tutanak tarihinden itibaren 2 hafta içinde iş mahkemesinde işe iade davası açılması şarttır.
İşçinin görev tanımı dışında ağır işlerde çalıştırılması haklı fesih nedeni midir?
Evet. Sözleşmesinde kasiyer yazan işçinin rızası olmadan depoda veya ağır işte çalıştırılması çalışma koşullarında esaslı değişikliktir (İş Kanunu m. 22). Bu duruma zorlanan işçi haklı nedenle sözleşmeyi feshedip kıdem tazminatını talep edebilir. Yargıtay 9. HD kararı için Mobbing ve Sağlık Sebebiyle Haklı Fesih Kararı yazımızı okuyabilirsiniz.
Fazla mesai ücreti nasıl hesaplanır ve zamanaşımı süresi kaç yıldır?
Haftalık 45 saati aşan çalışmalar fazla mesai sayılır ve saatlik ücret %50 zamlı ödenir. İş Kanunu uyarınca fazla mesai alacaklarında zamanaşımı süresi dava/arabuluculuk tarihinden geriye dönük 5 yıldır.
İş davalarında zorunlu arabuluculuk şartı nedir?
7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca kıdem, ihbar, fazla mesai, yıllık izin alacakları ve işe iade taleplerinde dava açılmadan önce arabuluculuk bürosuna başvurulması dava şartıdır. Arabulucuda anlaşma sağlanamazsa son tutanakla dava açılır.
3. Ceza & İnfaz Hukuku SSS
"Ne Kadar Yatarım?": Hapis cezasının yatar süresi nasıl hesaplanır?
Hapis cezasının infaz süresi suçun türüne (genel suçlarda 1/2, kasten öldürme ve uyuşturucuda 2/3, terörde 3/4), mükerrirlik durumuna ve 5275 sayılı Kanun m. 105/A uyarınca denetimli serbestlik düşüşüne göre belirlenir. Otomatik simülasyon için Yatar Süresi Hesaplama Aracı sayfamızı kullanabilirsiniz.
HAGB (Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması) sabıka kaydında görünür mü?
Hayır. HAGB kararları genel adli sicil kaydına işlenmez; Adalet Bakanlığı bünyesindeki gizli sistemde tutulur. 5 yıllık denetim süresi içinde kasıtlı yeni bir suç işlenmezse davanın düşmesine karar verilir ve adli sicil tamamen temiz kalır.
Gözaltı süresi en fazla ne kadardır ve avukat tutma hakkı ne zaman başlar?
CMK m. 91 uyarınca bireysel suçlarda gözaltı süresi yakalama anından itibaren en fazla 24 saattir. Örgütlü suçlarda bu süre savcılık kararıyla uzatılabilir. Şüpheli yakalandığı andan itibaren müdafi (avukat) yardımından yararlanma hakkına sahiptir.
Uyuşturucu suçlarında kullanmak için satın alma ile ticaret ayrımı nasıl yapılır?
TCK m. 188 (ticaret) ile m. 191 (kullanma) arasındaki ayrımda ele geçirilen maddenin miktarı, paketlenme şekli (hassas terazi, kilitli poşet vb.), yakalanan yer ve sanığın teknik takibi dikkate alınır. Kullanma suçlarında ilk defada 5 yıl süreyle kamu davasının açılmasının ertelenmesi (KDAE) verilir.
Kuşadası ve Didim bölgesinde Ağır Ceza Mahkemesi nerededir?
Kuşadası ve Didim ilçelerinde işlenen ve ceza üst sınırı 10 yılı aşan Ağır Cezalık suçlarda (kasten öldürme, uyuşturucu ticareti, nitelikli dolandırıcılık, yağma vb.) yargı çevresi bakımından yetkili mahkeme Söke Ağır Ceza Mahkemesidir.
4. Aile & Miras Hukuku SSS
Anlaşmalı boşanma davası tek celsede biter mi?
En az 1 yıldır evli olan çiftlerin velayet, nafaka, tazminat ve mal paylaşımı konularında eksiksiz bir Anlaşmalı Boşanma Protokolü hazırlayıp mahkemeye sunması ve duruşmada bizzat hazır bulunması halinde dava tek celsede sonuçlanır.
Mirasın reddi (Redd-i Miras) süresi ne kadardır?
TMK m. 606 uyarınca mirasçılar, murisin ölümünü veya mirasçı olduklarını öğrendikleri tarihten itibaren 3 ay içinde Sulh Hukuk Mahkemesine başvurarak mirası reddedebilir. Bu süre hak düşürücüdür.
Vasiyetname saklı paylı mirasçıların hakkını engeller mi?
Hayır. Muris vasiyetname ile malvarlığını dilediği gibi tasarruf edebilir ancak altsoy (çocuklar/torunlar), eş ve anne-babanın kanuni saklı paylarını ihlal edemez. Saklı payın ihlali halinde tenkis davası açılır.
Çekişmeli boşanma davasında kusur oranları ve tazminat hakları nelerdir?
TMK m. 174 uyarınca boşanmaya sebep olan olaylarda kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Zina, hayata kast, pek kötü muamele ve haysiyetsiz hayat sürme hallerinde tazminat ve velayet kararlarında ağır kusur esas alınır.
Boşanmada mal paylaşımı davası ne zaman açılır?
Mal rejimi tasfiyesi davası boşanma davası ile birlikte veya sonrasında açılabilir. Ancak mahkeme boşanma davasının kesinleşmesini bekletici mesele yapar. Zamanaşımı boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren 10 yıldır.
5. İcra & Borç İtirazı SSS
İcra dairesinden gelen ödeme emrine itiraz süresi kaç gündür?
İİK m. 62 uyarınca genel ilamsız icra takiplerinde ödeme emrinin tebliğinden itibaren 7 gün içinde ilgili icra dairesine itiraz edilmelidir. Çek, senet (kambiyo) takiplerinde ise itiraz süresi 5 gündür ve icra mahkemesine yapılır. Örnek şablon için İcra Borca İtiraz Dilekçe Rehberi yazımızı okuyabilirsiniz.
Maaş haczi oranı ne kadardır?
İİK m. 83 uyarınca borçlunun maaş veya ücretinin azami 1/4'ü (dörtte biri) haczedilebilir. Borçlunun rızası olmadan maaşın tamamına veya 1/4'ten fazlasına haciz konulamaz.
Ev eşyalarının haczedilmesi yasak mıdır?
İİK m. 82 uyarınca borçlu ve ailesinin ortak yaşamını sürdürmesi için lüzumlu olan ev eşyaları (buzdolabı, çamaşır makinesi, TV, yatak vb.) haczedilemez. Ancak aynı eşyadan evde birden fazla (örneğin iki televizyon) varsa ikincisi haczedilebilir.
Karşılıksız çek düzenleme cezası nedir?
5941 sayılı Çek Kanunu uyarınca karşılıksız çek düzenleyen kişi hakkında şikayet üzerine adli para cezasına hükmolunur. Adli para cezasının ödenmemesi halinde ceza doğrudan hapis cezasına çevrilir.
6. Şirketler, Vergi & Bilişim Hukuku SSS
Kripto varlıklar ve borsa hesapları üzerine icra haczi konulabilir mi?
Evet. 7518 sayılı Kripto Varlık Düzenlemesi uyarınca Türkiye'de faaliyet gösteren yerli kripto varlık hizmet sağlayıcılar nezdindeki hesaplar İİK m. 89 uyarınca haczedilebilir. Detaylar için Kripto Varlıkların Haczedilirliği Rehberi makalemizi inceleyebilirsiniz.
Vergi cezası ihbarnamesine karşı dava açma süresi kaç gündür?
2577 sayılı İYUK m. 7 ve VUK hükümleri uyarınca vergi/ceza ihbarnamelerine karşı tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde Vergi Mahkemesinde iptal davası açılması gerekir.
Anonim ve Limited şirketler arasındaki temel farklar nelerdir?
TTK uyarınca Limited Şirketler en az 50.000 TL sermaye ile kurulur ve ortaklar kamu borçlarından (vergi/SGK) şahsi malvarlıklarıyla sorumludur. Anonim Şirketler ise en az 250.000 TL sermaye ile kurulur, halka açılabilir ve yönetim kurulu üyesi olmayan ortaklar kamu borçlarından şahsen sorumlu tutulamaz.
7. Yabancılar & Vatandaşlık Hukuku SSS
Kuşadası ve Ege bölgesinde yabancıların mülk alımında dikkat edeceği hukuki hususlar nelerdir?
Yabancıların Türkiye'de gayrimenkul alımında askerî yasak bölge tahditleri, tapu üzerindeki ipotek/haciz şerhleri ve ekspertiz değerlemesi titizlikle denetlenmelidir. Ayrıntılı rehber için Oturum ve Vatandaşlık Hukuku sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
İkamet izni reddedilen veya iptal edilen yabancı ne yapmalıdır?
6458 sayılı YUKK uyarınca ikamet izni başvurusu reddedilen yabancıya kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılabilir. Ayrıca sınır dışı (deport) kararlarına karşı 7 gün içinde dava açılması deport işlemini yürütmesini kendiliğinden durdurur.
Aradığınız Sorunun Yanıtını Bulamadınız mı?
Hukuki durumunuza özel ayrıntılı inceleme, dava analizi ve avukatlık danışmanlığı almak için Kuşadası büromuzla iletişime geçebilirsiniz.
Hukuki Danışmanlık İçi Bize Ulaşın