Vasiyetname Düzenleme, Geçerlilik Şartları ve Vasiyetnamenin İptali Davası

Miras bırakanın vefatından sonra mal varlığının kendi iradesine uygun olarak paylaşılmasını sağlamasının en güvenli ve yasal yolu vasiyetname düzenlemektir. Türk Medeni Kanunu (TMK), miras bırakanın iradesini korumak amacıyla vasiyetname düzenleme süreçlerini çok sıkı şekil şartlarına bağlamıştır. Bu şartlara uyulmaması, miras bırakanın vefatı sonrasında vasiyetnamenin tamamen geçersiz kılınması (iptal edilmesi) sonucunu doğurur.

1. Vasiyetname Türleri Nelerdir?

Türk Medeni Kanunu'na göre üç farklı şekilde vasiyetname düzenlenebilir:

• Resmi Vasiyetname: İki tanığın katılımıyla noter, sulh hakimi ya da yetkili bir resmi memur huzurunda düzenlenen vasiyetnamedir. İspat gücü en yüksek ve iptali en zor olan vasiyetname türüdür.
• El Yazılı Vasiyetname: Başından sonuna kadar miras bırakanın kendi el yazısıyla yazılmış, yılı, ayı ve günü belirtilerek bizzat imzalanmış vasiyetnamedir. Bilgisayar veya daktilo ile yazılıp sadece imzalanan belgeler el yazılı vasiyetname olarak geçersizdir.
• Sözlü Vasiyetname: Olağanüstü durumlarda (yakın ölüm tehlikesi, savaş, salgın hastalık vb.) diğer vasiyetname türlerinin yapılamaması halinde son çare olarak başvurulan istisnai bir yoldur.

2. Resmi Vasiyetnamenin Geçerlilik Şartları

Uygulamada en çok tercih edilen resmi vasiyetname, kanunda belirtilen sıkı kurallara tabidir. Vasiyetname düzenlenirken şu temel şartlara dikkat edilmelidir:

1. Fiil Ehliyeti (Ayırt Etme Gücü): Vasiyetname yapacak kişinin ayırt etme gücüne sahip olması gerekir. Özellikle yaşlılık, demans veya alzheimer gibi rahatsızlıkları olan kişilerin vasiyetname yapmadan önce tam teşekküllü bir devlet hastanesinden "akli melekeleri yerindedir" şeklinde rapor alması hukuki güvenliği sağlar.
2. Tanıkların Nitelikleri: Vasiyetnamede görev alan iki tanığın fiil ehliyetine sahip olması, okur-yazar olması ve en önemlisi miras bırakanın eşi, üstsoyu (anne, baba), altsoyu (çocuklar, torunlar), kardeşleri ve bu kişilerin eşleri olmaması şarttır. Yakın akrabaların tanıklığı vasiyetnameyi geçersiz kılar.
3. İmza ve Okuma Usulü: Miras bırakan okur-yazar ise vasiyetnameyi okur, imzalar ve tanıklar önünde vasiyetnamenin son arzularını içerdiğini beyan eder. Tanıklar da bu beyanın kendi önlerinde yapıldığını ve vasiyetçinin tasarrufa ehil olduğunu yazarak imzalar.

3. Vasiyetnamenin İptali Davası Hangi Hallerde Açılır?

Miras hakkı zedelenen mirasçılar veya vasiyet alacaklıları, TMK m. 557 uyarınca vasiyetnamenin iptali davası açabilirler. İptal sebepleri kanunda sınırlı olarak sayılmıştır:

• Miras bırakanın vasiyetnameyi yaptığı tarihte tasarruf ehliyetinin (ayırt etme gücünün) bulunmaması,
• Vasiyetnamenin hata, hile, korkutma veya zorlama altında yapılmış olması,
• Vasiyetnamenin içeriğinin, bağlandığı koşulların veya yüklemelerin hukuka veya ahlaka aykırı olması,
• Vasiyetnamenin kanunda öngörülen şekil noksanlıklarıyla yapılmış olması.

Vasiyetnamenin iptali davası, iptal sebebinin ve hak sahipliğinin öğrenildiği tarihten itibaren 1 yıl ve herhalde vasiyetnamenin açıldığı tarihten itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır.

4. Saklı Payın İhlali ve Tenkis Davası

Miras bırakan, vasiyetname ile tüm mal varlığını istediği kişiye bırakamaz. Yasal mirasçıların kanunla korunan saklı payları (mahfuz hisse) mevcuttur. Miras bırakan vasiyetname ile saklı payları ihlal ederse, vasiyetname kendiliğinden geçersiz olmaz. Saklı payı zedelenen mirasçılar, vasiyetnamenin iptalini değil, saklı paylarını aşan kısmın indirilmesini talep eden tenkis davası açmalıdırlar.

Sıkça Sorulan Sorular

Daha detaylı bilgi ve hukuki danışmanlık talepleriniz için Aile & Miras Hukuku sayfamıza göz atabilir veya İletişim sayfamız üzerinden büromuzdan randevu alabilirsiniz.

Vasiyetname Davaları Yargıtay Emsal Kararları

Vasiyetname tanzimi, ehliyet tespiti ve şekil kurallarının ihlali durumlarında Yargıtay'ın uyguladığı güncel denetim esaslarını gösteren 3 önemli emsal kararı aşağıda inceleyebilirsiniz: